Блекаут

07 април 2014

Дали жените имаат заслуги за развојот на Република Македонија?

Зар единственото важно што направиле жени за државава од 2009 до 2014 година било да бидеш позната пејачка или 1/12 од стручен тим на машка репрезентација?

Според неговиот „Отчет“, Ѓорге Иванов во текот на неговиот мандат како претседател на Република Македонија доделил медали на 185 личности. Официјалното образложение е следното:
„Сето ова го правев за да пратам силна порака до македонската јавност дека сè што е постигнато во културата, спортот, општествениот живот е вреднувано и забележано од државата.“

4% од добитниците на вакви признанија се жени.

Тие 4% ги сочинуваат 8 лица. Две се државјанки на РМ - сопартијката Есма Реџепова-Теодосиевска и Ива Чадиковска - членка на стручниот тим на машката ракометна репрезентација која добила орден во пакет со дузина други лица од таа екипа. Другите 6 се странски државјанки, од кои една професорка по славистика и 5 претставнички на етничката македонска дијаспора.

1% добитнички државјанки наспроти околу 50% жителки ми се чини прилично несразмерно, особено поради амбициозната декларација дека се давало признание за „сè што е постигнато“. А вам?



PS
Ако се оди и по области, еве на пример според тоа кои министри биле одликувани постхумно, испаѓа дека „сè“ се состои од - полиција.

Сличен нејасен критериум е применет и кај инстуциите. На пример, во приоритетната област образование, одликувани се цели две високообразовни институции Правниот факултет „Јустинијан Први“ при Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ - Скопје и Универзитетот на Југоисточна Европа - Тетово.

28 март 2014

Ново издание на стрипот Загор на македонски јазик

Иако Загор не ми е омилен јунак, го купив првиот број од новиот стрип на македонски со него, со епизодата „Речни волци“. Го сторив тоа во знак на поддршка на новата издавачка куќа М-комикс, кои ветуваат дека ова е само почеток и дека ќе понудат и други изданија со време.



Првиот впечаток од изданието ми е дека е солидно направено, квалитенто испечатено и склопено.  Од М-комикс ги најавуваат и Дилан Дог и Магичен Ветер, кои се стрипови наменети за повозрасна публика, што е добро. Иако на многумина кои читале стрипови на времето прво што им паѓа на ум е Загор, тој не е прв избор на повеќето посветени љубители на стрипови и колекционери. Но јас верувам дека како и во другите области на човековиот живот, и кај индустријата на стрипови треба да се има на ум пирамидата на Маслов - не може да се развива висока уметност без продукција за широка потрошувачка која служи како основа за регрутирање нови уживатели на медиумот.

Од опусот со Загор има и неколку приказни што ми се допаднаа и на времето и неодамна, кога српски Дарквуд „Весели четвртак“ ги реиздаде собрани во посебни книги. Тоа се претежно приказните со научно-фантастична и епско-фантастична тематика, како Фанта Чико, со Хелинген и со паралелниот свет Голнор, од кој највпечатлива како на дете ми беше „Na krilima noći“.

Ако веќе работат со Бонели, би препорачал на М-комикс да го прошират асортиманот со другите понови изданија, на пример со La Storia.

Како читател, многу ми е важно преводот на странски дела да биде квалитетен. На пример погрешниот превод од српски ми беше толку одбивен што не сакав да ги купувам македонските верзии на Марти Мистерија и Дилан Дог што ги издаваше некоја друга издавачка куќа пред неколку години. Преводов на првиот нов „Загор“ е од италијански и ми се гледа сосем океј, со една мала грешка дека не го превеле името на еден од индијанците од англиски, стои Sunset Crow наместо на пр. Врана на зајдисонце, а има еден друг што го викаат Сива Пума (наместо што знам, Grey Cougar). Ете, кога ова би било рецензија, тоа би било единствената маана.

12 март 2014

Неколку прашања во врска со субвенционираните бракови




Дали добитниците на субвенции за склучување брак во Лозово потпишуваат дека ќе ги вратат тие 500 евра народни пари во случај на развод?

1. Ако не, постои ли опасност за развој на шема за перење пари преку фиктивни бракови?

2. Ако да, дали се прекршува Уставот на РМ Член 40.б кој вели дека „Правните односи во бракот, семејството и вонбрачната заедница се уредуваат со закон.“ - а не со општинска одлука или декрет на градоначалник.

3. Ако да, бидејќи поентата е зголемување на наталитетот, дали има клаузула која кажува колку деца треба да родат сопружниците во даден рок? Дали може компензација со посвојување?

4. И најнакрај, дали објавата дека добитниците на субвенциите треба да се „стари беќари“ важи и за женски жителки на општината - има ли основ за родова/полова дискриминација?


03 март 2014

Несоодветни споредби меѓу ропството во Америка и животот во Османлиското Царство

Пример на несоодветна, во најмала
рака етноцентрична реакција.
Не ми се допаѓаат „смешките“ во врска со филмот „12 години роб“ што доби Оскар, со поента дека ние сме биле фраери што сме издржале „500 години турско ропство“. И не само затоа што се изговор за користење расистички речник. Туку...

Официјалното ропство на територијата на САД траело од 1620 до 1865 година, два и пол века, а во цела Америка од почетокот на XVI век. Многу слично. Неколку века.

Второ и поважно, ропството на црнците во Америка било многу поразлично од животот на христијаните во Османлиското царство. Да, христијаните биле граѓани од втора класа, но за најголемото мнозинство животот бил ист како под Византија или христијанските локални кралства. За тоа време робовите биле буквално третирани како домашни животни, споредливо со живуркањето во концлогорите на нацистите (само со „мала“ разлика дека крајна цел на системот била експолатација, а не истребување).

Можете да замислите што значи тоа човек да се третира како домашно животно? На исто ниво како да речеме, говедата. Да биде постојано, секој ден подложен на тепање за да му се всади стравот во коски да не смее да подигне поглед, а камоли да помисли на слобода. Ако е женско да биде подложена на секојдневно силување. Секојдневно. Секој ден. (Да, исто како голем дел од  современите жртви на ропството, кои ги присилуваат на проституција.) И така со генерации? Едно 20 генерации.


Да, и под Османлиите, како и под власта на христијанските феудалци, имало повременото грабање жени и девојки. Сте го гледае Брејвхарт, знаете за „prima nocte“ што веројатно било „нормален“ обичај низ цела Европа. Ама тоа биле исклучоци. Кога ја грабнале Калеш Анѓа се дигнал бунт во цело Мариово. Прашање е колку такви грабања имало вон периодите на војни, а колку потоа се романтизирало. Феудализмот во Османлиската Империја официјално траел некаде до првата половина на XIX век (в. Танзимат).

Во Америка робовите немале право на семејство, децата биле одвојувани од родители, сопружници меѓу себе, по волја на господарите. Може да замислите каква трагедија било тоа? Колку крв и солзи пролеале тие луѓе, кои биле испограбани од дома, им било забрането да го зборуваат својот јазик, приморани да прифатат туѓа вера (спореди со односот на православната црква, која била интегрален дел од Османлискиот државен апарат и еден од најголемите феудални поседници), да заборават сè за себе.

На југот на САД било забрането со закон да научиш роб да чита, под закана за смрт и за учителот и за ученикот.

И да, робовите и во тие услови се бунтувале. И ако земеме да броиме, веројатно за тие три и нешто века вкупно ропство во Америките ќе изброиме многу повеќе робовски востанија по глава на жител отколку што имало востанија во Македонија. И тоа биле востанија во кои се знаело дека сите активни учесници ќе бидат убиени ако не успеат. Нема сургун, нема апсаана. Прво страшно јавно садистичко измачување за поука на пасивните што ќе преживеат, па сигурна смрт.

PS
 Модел за ропството во Америките било античкото ропство, како што го практикувале античките Грци, Македонци, Картагинци и Римјани. Дури, во духот на класицизмот (што би рекле денес антиквизација) робовладетелите имале реиздадено и некои картагинско/римски прирачници за како да се одгледуваат робови на плантажи. Имало и дополнети изданија во кои како основа покрај всадувањето страв од газдите било сеењето омраза меѓу самите робови, поттикнување меѓу себе да се кодошат и глодаат преку разни поделби, на пр. според нијанси на боја на кожа, возраст, занимање...

Една разлика од античкото ропство била воведувањето на боја на кожа/расно потекло како фактор (и самото воведување на поим „раси“ на луѓе, кој денешната наука не го применува). Во антиката и до средниот век роб можел да стане секој. На пр. народите што зборувале словенски јазици биле честа цел на ловци на робови, на пр. на Балканот главни трговци биле Венецијанците, во источна Европа викинзите. Од друга страна, во Америките тоа било резервирано само за луѓе со неевропско потекло - африканци и индијанци. Кај американското ропство имаме комбинација на концепти од сточарство (раси) и христијанство, оти оправданието било најдено во библиски митови како оној за Ное чиј еден син, црномурен, бил назначен да им биде подреден на другите, побели (клетвата на Хам).

Како да пронајдете вести кои „исчезнале“ од Интернет?

Написов е првобитно објавен на Сервис за проверка на факти од медиумите, а го има и на албански.

Оваа новинарска лекција покажува како со помош на Гугл, Архивата на Тајм.мк и archive.org  може да се видат содржини кои веќе не се достапни на веб-сајтовите каде што биле првобитно објавени.

arhiva

Пишува: Филип Стојановски, информатичар, програмски координатор во Фондацијата Метаморфозис


Има ситуации кога е од јавен интерес да се пронајдат содржини кои биле објавени на Интернет, па потоа отстранети. Оваа новинарска лекција покажува како со помош на Гугл, Архивата на Тајм.мк и archive.org  може да се видат содржини кои веќе не се достапни на веб-сајтовите каде што биле првобитно објавени.
Преносот на информации преку интернет се врши со копирање од компјутер на компјутер. Кога се разгледува некоја веб-страница, таа всушност се копира од серверот каде што е сместена, преку интернет провајдерот до компјутерот на корисникот (што опфаќа десетици и стотици можни копирања меѓу разни посредници). За да „дознаат“ што има на Интернет, пребарувачите прават интерни копии од страниците кои потоа ги анализираат. Во целиот тој процес има големи можности и нешто што било избришано по објавувањето да биде зачувано. Многу е веројатно дека она што е ставено на Интернет, „вечно“ ќе остане „таму“. Или барем доволно долго.
Без оглед на тоа кој бил мотивот за нивното бришење или измена, од техничка гледна точка има различни начини за отстранување на содржини од вебот:
  • Директно бришење од страна на авторите, уредници, издавачите и другите лица со администраторски привилегии. Кога се пристапува до адресата на ваквите написи, се добива порака од типот „таква страница не постои“;
  • Промени во базите на податоци или замена на софтверот што го придвижува веб сајтот. При нарачување на промената, зачувување на функционалната архива не било приоритетна потреба. Пример: Канал 5 има веб-сајт од 1999 година, но најстарите достапни вести се од 2003 г.;
  • Промена на доменот или други атрибути на веб-сајтот. На пр. од utrinski.com.mk во utrinski.mk, при што некои написи во моментов не се достапни, иако се појавуваат при интерно пребарување;
  • Исклучување на цели сајтови, каков што е случајот со www.a1.com.mk.
Пронаоѓањето на исчезната вест може да се заснова на пребарување врз две основи, или нивна комбинација. Првиот начин е пребарување со клучни зборови што се однесуваат на содржината на веста, особено ако го знаете насловот или лични именки што се појавуваат во веста. Вториот и многу поефикасен начин е ако Ви е позната точната веб-адреса на исчезнатата вест. Секако, до адресата, односно линкот или врската, можете да дојдете со претходно пребарување, на пример, преку Гугл. За содржините на македонски јазик особено полезно се покажува пребарувањето преку:
  • агрегаторите како Тајм, Грид, Дејли и Пинг;
  • форуми, блогови и сајтови за чување линкови и дискусии како пензионираниот Кајмак;
  • стари постови на социјалните мрежи како Твитер или Фејсбук.
Гугл кеш (Google Cache)
Во случајот на „кешот“ на Гугл  (Google Cache) зборот „кеш“ значи место каде привремено се складира нешто. Линкови до ваквите страници може да се појават меѓу резултатите од пребарувања. Како што објаснуваат од Гугл:
  • Гугл ја снима секоја страница што ја испитува додека го поминува вебот и ја складира како бекап во случај оригиналната страница да не е достапна. Ако кликнете на „кешираниот“ линк (анг. Cached link) ќе ја видите веб-страницата како што изгледала во моментот кога сме ја индексирале. Оваа зачувана содржина Гугл ја користи за да процени дали дадената страница е релевантен погодок за вашето пребарување.
  • Кога се прикажува зачуваната страница, на врвот има хедер (заглавие) кое служи како потсетување дека не мора да се работи за најновата/тековната верзија на страницата. Во ваквиот приказ, термините кои се однесуваат на вашето пребарување се истакнати (со жолта позадина) за полесно да видите зошто страницата е релевантна.
  • Вакви „кеширани“ линкови не се појавуваат за сајтовите што не биле индексирани, како и за сајтовите чии сопственици побарале да не ги кешираме нивните содржини.
Ако ја имате директната врска (линк) кон избришана или изменета веб-страница, Гугл нуди и едноставен метод со кој може да ја видите зачуваната содржина која се наоѓала на таа адреса. Доволно е во полето за пребарување на Гугл прво да го впишете параметрот „cache:“ заедно со целата адреса на страницата (URL) во форма:
cache:http://точната адреса на страницата
Ограничување: Важно е да се има на ум дека содржините складирани во кешот на Гугл имаат релативно краток рок на траење. Се чуваат во рок од неколку недели. Исто така, ако во дадена страница се правеле измени, ја прикажува само последната снимена верзија, а не првобитната.

20130927 google cache error
Порака од Гугл кеш дека не може да најде нешто.

Архивата на Тајм.мк
Пронаоѓање на македонски содржини може да се изведе и со помош на посебната секција „Архива“ во рамките на агрегаторот Тајм.мк (time.mk/arhiva). Основната форма на агрегаторот опфаќа над 150 сајтови, но нуди ограничено количество податоци за секоја вест: линк, наслов, интро…, но не и целосни текстови. Тоа произлегува од неговата намена – да пренасочува кон оригиналните сајтови. Наспроти тоа, одделот „Архива“  содржи податоци од 16 македонски веб-сајтови, меѓу кои важни медиуми и Собранието, кои се зачувани како целосни текстови што може да се пребаруваат. За написите кои постојат на нивните оригинални веб-сајтови, архивата служи како класичен пребарувач и насочува директно кон нив. На увид на јавноста е достапен само текстот, додека сликите или мултимедијалните елементи не се зачувани.

20130927 time.mk arhiva
Страница од Архивата на Тајм.мк со текст од затворен сајт

Ограничување: За разлика од Гугл или агрегаторот Тајм.мк, кои постојано проверуваат дали има нешто ново на веб-сајтовите кои ги следат, кај архивата на Тајм.мк базата се полни повремено, од прилика два пати годишно. Тоа значи дека верзиите на написите кои се зачувани во неа се оние кои биле достапни на оригиналните веб-сајтови во моментот на „полнење“.  Написите кои биле објавени и исчезнати пред основањето на архивата во ноември 2012 година, или, пак, кои биле објавени и избришани меѓу две „полнења“ нема да бидат забележани во нејзината база на податоци.


Архивата на Интернет

Архивата на Интернет (Archive.org) е непрофитна дигитална библиотека чија мисија е „универзален пристап до сето знаење“. Таа обезбедува перманентно складирање и бесплатен јавен пристап до збирки дигитални материјали, како веб-сајтови, музика, филмови и скоро три милиони книги со истечени авторски права. Покрај архивската функција, таа е и активистичка организација која се залга за слободен и отворен Интернет.
Насловната страница на Архивата на Интернет (Internet Archive)
Насловната страница на Архивата на Интернет (Internet Archive)

Слично на Гугл, софтверот на Архивата наречен „Машина за си било еднаш“ (анг. Wayback Machine) од 1996 година има складирано неколку стотици милијарди веб-страници. Меѓу другите, архивира и страници од повеќето влијателни македонски медиуми. Но, за разлика од Гугл, овие снимени содржини не се пребарливи по клучни зборови, туку се достапни исклучиво со внесување на директната адреса на бараната страница.

Она што ја издвојува оваа „Машина“ од претходните алатки е дека таа дава можност да се видат сите снимени верзии на една иста страница, достапни по датуми.

Преку Archive.org може да се следи што сè имало на насловната страница на веб-сајтот на A1.com.mk низ годините.
Преку Archive.org може да се следи што се имало на насловната страница на веб-сајтот на A1.com.mk низ годините.

Ограничување: Дополнително интересно е што во случај на отворање на некоја од страниците, во некои случаи може да се користат и линковите во нив за да се дојде до други страници од истиот веб-сајт. Во некои случаи зачувани се и фотографии или може и да се активира код за анимации. Но, во општ случај, Архивата чува само содржини од типот текст (ХТМЛ) и вметнати слики, а не и видео прилози кои биле составен дел од даден текст. Така на пример, може да се прочитаат голем дел од вестите на А1 ТВ, но не во целост, бидејќи текстуалниот дел во многу случаи бил само краток вовед чија намена била да го наведе посетителот да го види видео-прилогот, а не целосен транскрипт.

Пример 1: „Топ 10 најчитани вести…“

Ниту еден од линковите во написот „Топ 10 најчитани вести на Курир за 2012 година“ не функционира. Во списокот се наведени написи со фотографии на осомничените за убиството кај Смилковско Езеро, преку преживеалиците на Боки 13, спортски контроверзи, промоција на проширен текст на „Излези момче“ или најава за затворање на Фејбук, при што како најчитана е посочена веста за „чудото“ во Св. Димитрија.
Ако се кликне на било кој од линковите, се добива страница со текст
„404 – Артиклот #[број на запис од база] не е пронајден“.
Типична страница со порака дека написот не е пронајден.
Типична страница со порака дека написот не е пронајден
.

Арно ама, за сите тие написи стојат зачувани копии на Archive.org (1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10) и тоа во по неколку „примероци“.

Пример 2: „Партиите со интернет загари…“

Снимка (копија) на избришан напис зачувана на archive.org.
Снимка (копија) на избришан напис зачувана на archive.org.
На 5 ноември 2010 година, Сител објави вест насловена „Партиите со интернет “загари“ наметнуваат мислење во просторот за коментари“, која обработува интересна тема на прилично балансиран начин. За жал, веста била отстранета и не се појавува во при користење на интерниот пребарувач од матичнот сајт. Ако насловот се внесе во пребарувачот Гугл, се добиваат траги од веста на Пинг, Тајм.мк, Дејли и на форумот Cotle.ca, од кои може да се дознае оригиналниот линк.

На оригиналниот линк се добива порака на англиски дека „страницата не е најдена“. Текстот не е зачуван во кешот на Гугл оти е поминато долго време, ниту, пак, бил снимен во архивата на Тајм.мк, оти бил избришан пред нејзиното формирање. Но, има зачувани копии на Archive.org. Притоа, не изгледа исто како на оригиналниот сајт, оти некои од мултимедијалните елементи не се собрани, меѓу другото и илустрацијата и форматирањето (CSS).

***

Кога има потреба да се најдат податоци кој некој би сакал да се исчезнати од интернет, најчесто се користи комбинација од разни методи на пребарување. Со оглед на тоа што голем дел од секојдневниот живот се одвива преку Интернет, оваа област на истражувачко новинарство ќе има сè поширока примена.

Оваа новинарска лекција е изработена во рамките на Проектот на УСАИД за зајакнување на медиумите во Македонија – Компонента Сервис за проверка на факти од медиумите, имплементирана од Метаморфозис. Новинарската лекција e овозможенa сo поддршка на Американската агенција за меѓународен развој (УСАИД). Содржината на новинарската лекција е одговорност на авторот и не ги одразува ставовите на Метаморфозис, УСАИД или Владата на САД. За повеќе информации за работата на УСАИД во Македонија, ве молиме посетете ги веб-страницата (http://macedonia.usaid.gov) и Фејсбук-страницата на УСАИД (www.facebook.com/USAIDMacedonia).

24 јануари 2014

Се сеќавате на стрипот Максмагнус (Maxmagnus)?


Овој „помал брат“ на Алан Форд имаше само 25 епизоди, полни со гротескна критика на политичката корупција претставена преку ликовите на кралот Максмагнус, неговиот министер за финансии (кој подоцна ќе ја преземе власта) и низата незаборавни лумпенпролетерски фаци како Лопов Дрпига, револуционерниот демагог Четворооки, пензионерите што ќе ги пратат на бања...

Ако ви треба лектира по политикологија, сите епизоди, скенирани, се достапни овде
(на хрватски): http://striputopija.blogspot.com/p/maxmagnus.html

Maxmagnus br. 1 Bio jednom jedan kralj
Насловната страница од првата епизода.

24 ноември 2013

Бозата и ќебапите во Сараево

Во споредба со скопската (од „Апче“ како репер), сараевската боза е со посветла боја, со наклонетост кон жолта.  Вкусот е малце покиселкаст, не оди во насока на оној пченкарен заостанат вкус во задниот дел на устата како бугарската. По текстура е слична, но не толку густа. Цена на чаша што кај нас се вика средна е 1,5 марки - околу 0,75 евра.

Боза во Башчаршија
Сараевските ќебапи се прилично слични на скопските. Најпозната ќебапчилница е „Жељо“ во Башчаршија, а наводно е и најскапа. Работниот народ од тој крај јаде во други - ги има многу во околината, иако во нив и ќебапчињата биле нешто помали.

Надвор од Башчаршија, најпрепорачлива е кебапчилницата „Змај“, веднаш до Железничката станица. Цена за десет ќебапи со лепиња и кромид и јогурт (локален обичај) е 7 марки, односно 3,5 евра.

Ќебапи во лепиња со кромид и јогурт во „Змај“

23 септември 2013

Мини ес-еф приказни

Неколку (пре)кратки научнофантастични раскази...

Фредерик Браун (1948)
Чук Чук
Последниот човек седеше сам во собата. Некој чукна на вратата.


Џеф Ренер (1964)
Љубовна приказна
Момчето ја сретнува девојката,
момчето ја губи девојката,
момчето ја прави девојката.


Роџер Дили (1972)
Најкратката SF приказна
Времето застана. Вчера.


Форест Акерман (1973)
Атомигедон 2419
Крај.


Ед Вален (1974)
Ева да не затруднеше
.




Превод и адаптација: Филип Стојановски. Македонскиот превод првобитно објавен на www.agora.org.mk.

22 септември 2013

Список со работи што ви требаат за да пречекате бебе - новороденче

Списоков на работи кои треба да ги имате дома кога ќе ви се роди бебе се пренесува од колено на колено, односно од инбокс на инбокс веќе неколку години. Не знам кој е авторката или авторот, мене пред неколку години ми го прати еден другар кога ни требаше.

Го пренесувам како што си беше, нелекторирано и со сите субјективни забелешки кои му даваат посебен шарм. Веројатно првобитно бил дел од порака по е-пошта, а сега е дел од фолклорот. Може ќе се најде некому.

  1. 30-40 пелени
  2. 10-12 шведски пелени
  3. 1-2 капчиња
  4. 5 боди на врзување (бр. 56) и 1-2 боди на врзување (бр. 62 за преоден период)
  5. 2 пешкири
  6. 4 пара чорапчиња
  7. 4 шпилхозни (бр. 56) и 2 шпилхозни (бр. 62)
  8. 2 горни бенкици (блузички)
  9. 3-4 мали лигавчиња
  10. 2 прекривачи или ќебенца
  11. 2постелнини
  12. пелена за преслекување
  13. релаксатор
  14. количка
  15. baby alarm
  16. анатомска кадичка
  17. корпа или плико (за почеток)
  18. 3% хидроген
  19. бивацин прашок
  20. Павловиќева крема (оригинална)
  21. јекодерм
  22. гази
  23. Д3 капки
  24. марамици (моја препорака Нивеа лосион)
  25. сапунче за бањање (за првите 2 месеци)
  26. Pampers 2 (3-6 кг)
  27. 2-3 цуцли лажалки (Nuk1 од каучук, анатомаки од 0-6 месеци)
  28. мало шишенце со цуцла-пластично од 125 мл (Nuk 1 со цуцла од каучук, анатомаки од 0-6 месеци)
  29. чај од анасон (Бекутан чај за бебиња)
  30. четка за коса
  31. ножички за нокти
  32. термометар за бебиња
  33. чепкалки за уши за бебиња со граничник
  34. физиолошки раствор за носе
  35. прслуче за доење (Chicco или Lisca)
  36. влошки за прслучето
  37. влошки со мрежичка
  38. специјалното издание на списанието Беба „Новороѓенќе“

П.С. Фластери или гази за пупачето за кога ќе го бањате не ви треба бидејќи може да се мокри доколку го бањате (туширате) под проточна вода а не го потопувате во кадичка додека не му падне.



09 мај 2013

И по протестот, претседателот влегува на задна врата

Денес, на 9 мај - Денот на победата на фашизмот што веќе официјално не се слави во Македонија, беше одржан протест за слобода на изразувањето. Местото беше пред Делегацијата на ЕУ во време кога таму имаше закажан прием по повод 9 мај - Денот на Европа, на кој присуствуваа високи државни функционери и дипломатскиот кор. Така, при влегување тие имаа прилика да се видат со активистите и да ги прочитаат или чујат пораките за слобода и демократија, а против цензурата која се воведува со новиот Закон за медиуми.

Не изброив колку точно луѓе протестираа, имаше неколку десетици, сигурно над 50-60 луѓе (да речеме од третина до половина од пријавените на Фејсбук ивентот). Многу брзо се наредија скоро исто толку униформирани полицајци, по околните тротоари и кај семафорите се испаркираа полициски возила, а учесниците кажуваа и дека во блиската околина има и многу полицајци во цивил.

По завршувањето на протестот, поминувајќи покрај задниот влез на Делегацијата на ЕУ, го видов претседателот на РМ Ѓорге Иванов како цел окезен крадешкум влегува внатре, да земе учество на приемот организиран од амбасадорот Орав.

Линкови во врска со настанот:

21 април 2013

„Не“ - поучен филм за рушењето на диктатурата во Чиле

На Скопскиот филмски фестивал може да го гледате чилеанскиот филм „Не“ (анг. No), во кој се раскажува за падот на диктатурата на генералот Пиноче во доцните осумдесетти благодарение на референдум.

Филмот беше прикажан во сабота и ќе има уште една проекција и во четврток од 20 ч. во кино Милениум.

Филмот раскажува за медиумската кампања од по 15 минути на ден која режимот ја дозволил како предуслов референдумот да биде признаен од меѓународниот фактор. Кампањата била „врв на ледениот брег“ на повеќегодишните напори на здружената опозиција чија основна цел била да се надмине стравот и апатијата кај народот. Требало да излезат да гласаат доволен број луѓе за да се спречат очекуваните манипулации од власта која имала тотална контрола. Пристапот бил пример на инклузивност и земање предвид и на загриженоста на луѓето кои по своја волја или под присила биле соработници на режимот.

 

Во филмот се користени снимки од оригиналната кампања кои се одлично вклопени, оти целиот е сниман со ТВ-техника.

Повеќе инфо (што може да го прочитате откако ќе го гледате филмот заради драмски ефект):

04 април 2013

Барање за подигање споменик на храброто момче Мухамед Али Јашари

До кандидатите за градоначалник на Град Скопје и општините Карпош и Центар

Ние, граѓаните, бараме кандидатите за градоначалник на град Скопје и општините Карпош и Центар, пред вториот круг на локалните избори, да ветат дека без разлика кој ќе победи, нивната локална самоуправа ќе подигне барем едно скромно спомен-обележје во општина Карпош кај ГУЦ и во центарот на Скопје со кое ќе се зачува споменот на човештината на ученикот Мухамед Али Јашари (1992-2011) кој го загуби животот бранејќи го својот другар од насилници.

Зачувувањето на споменот на реалниот подвиг на загинатото момче, кој беше игнориран при доделување на сите релевантни државни признанија за храброст и придонес кон заедницата, ќе придонесе за зголемување на единството меѓу сите луѓе кои живеат во денешно Скопје и општо, во Република Македонија. Така и на другите деца ќе им се даде светол пример на нивни врсник кој не подлегнал на националистичките пропаганди за етнички поделби.

Искажете поддршка за оваа иницијатива со тоа што ќе го споделите, ќе го ископирате текстот на повикот на вашиот профил, веб-сајт или блог, ќе го твитнете или ретвитнете, или проширите јавно на било кој друг начин.



Пренесувања на овој апел: Фејсбук, Твитер, Твитлонгер, блогот Illusional Reality, Нова ТВ, А1он.

При пренесување на Фејсбук и Твитер, најдобро е да ги тагнувате (tag) односно споменувате (mention) релевантните политичари.

18 март 2013

Скопје 2014, споменикот на Цар Самуил: Печатни грешки излеани во бронза

Еден од примерите за фушерај во проектот Скопје 2014 е и плочата со објаснување пред споменикот на Цар Самуил. Плочата е излеана во бронза, на македонски и англиски јазик.

 
Преводот е прилично буквален, со конструкции на реченици целосно пресликани од македонскиот и како такви прилично несмасни ако се споредат со вообичаените на англиски.


Очигледно е дека пред да се излее во бронза текстот никој не го погледнал два пати, дури ни самиот преведувач. Кај делот за автокефалноста има и апла печатна грешка кај што им останало и некое претходно „autoce-“ пред „autocephalous“. Во нормални околности ваков запис, наменет да остане трајно и вечно да комуницира со странските гости, би требало да го погледне и локален стручњак (лектор-коректор) и можеби роден говорител на целниот јазик. А овде не бил вклучен ни автоматски спелчекер.

Под претпоставка дека поставувањето вакви споменици е оправдано, одговорните би морале да одговараат и за самата презентација на содржината и изборот на јазици. Дискутабилно на пример зошто баш се фалиме со пљачкашкиот поход и уништувањето на Задар, а не е спомнат грабежот на Лариса. Покрај основниот македонски е избран само неслужбениот англиски, наспроти на пример албанскиот со кој би помогнало да се индоктр... образуваат голем дел од локалните жители и е службен на ниво на Скопје. Контекстот на Самуил го прави интересен и за туристите од соседните балкански земји, па би било логично и ним на нивниот јазик да им се промовира официјална верзија на историјата, што е суштинската причина за дигањето на тој споменик, меѓу другите.

Башка што има тука и фактички „недоследности“, за разлика од Саудиска Арабија која е наречена според владеачкото семејство, државата не се викала Самуилова - референца која се користи во современото македонско творештво по 1945 година, ниту Гаврило-Радомирова според син му и наследникот после смртта на основачот... Но тоа е друг муабет.

17 март 2013

Квазиисторија: Аристотел демек го учел Александар за демократија

Во градот Скопје, на брегот на реката Вардар, под лавот од типот „Грингер“ најблизок до Кале, има релјеф на кој навидум се прикажани филозофот Аристотел и младиот принц Александар на час. Аристотел држи свиток на кој пишува „ΔEMO КРАТИYАТА Е ОСНОVA НА СΛОBOΔATA“ што би можело да се прочита „Демократијата е основа на слободата“. 

Антички ученик кој наликува на идниот крал Александар III и
антички учител кој наликува на филозофот Аристотел на релјеф од Скопје 2014.


Нема податоци за тоа кој е Накнадно дознав дека Коки Јанев е авторот на ова пропагандистичко дело од проектот Скопје 2014, но поуките што ги пренесува се тотално спротивни на историските податоци. Од општа култура ми изгледаше нелогично да се прилепува учење за слобода и демократија на кралот Александар, чија цела кариера се базирала на воспоставување и одржување апсолутна власт. Тој не само што се сметал за апсолутен земски владетел, туку се сметал и за бог, или барем во поскромните моменти, син на бог.

За повеќе информации за Аристотел се обратив и до проф. д-р Катерина Колозова од Институтот за општествени и хуманистички науки, оти знаев дека нејзиниот научен опус опфаќа и анализи на тој историски период. На пример, едно од нејзините дела е книгата „Хелените и смртта“. Таа ми пиша:
„Ако учителот на овој релјеф навистина треба да го претставува Аристотел, би му препорачала на авторот да прочита нешто од Аристотел или, барем, да истражи на интернет. Аристотел ја темели својата политичка мисла на критика на демократијата и ја брани идејата на аристократскиот/монархистички поредок.“
 Македонските кралеви кои подоцна станале и персиски шахови власта ја практикувале тотално недемократски. Александар, а и татко му, отворено се однесувале деспотски и тирански, а нивното кралство и немало некаква робовладетелска демократска традиција како некои грчки градови-држави или Рим. На пример, додека слободата на говор била една од основите и на античките демократии, Александар во една прилика со своја рака го убил еден од најблиските пријатели, Клит, затоа што му пререкол. 

Треба да поверуваме дека во античко време луѓето зборувале на денешен македонски јазик само користеле комбинација на писма од тоа време и од иднината? Кирилицате е измислена повеќе од 1000 години подоцна.


Дополнително нелогичен е и начинот на претставување на „поучниот“ натпис со измешани 3 писма: латиница, кирилица и грчко. На релјефот е прикажано и сонце кое личи на античко македонскиот симбол кој би требало да има 16 краци, но ова има само 8.

Релјефот на предната страна на истото подножје на статуата на лав.

Релјефот на спротивната страна, свртена кон коловозот на бул. Гоце Делчев.



12 март 2013

Македонија е ранлива на климатските промени, според ДАРА

Меѓународната невладина организација ДАРА објави ново издание на нивниот Монитор на ранливост на климатските промени

Според анализата на ДАРА за Македонија [en], до 2030 година како резултат на климатските промени и однесувањето на луѓето во неа, се очекува да доминираат:
  • суши
  • свлечишта
  • уништен жив свет (тоа е она biodiversity)
  • загадување за кое нема шанса да се исчисти
  • болести поврзани со жештина и студ
  • колапс на земјоделие и шумарство
  • катастрофална состојба на сè поврзано со вода и за пиење и за хидроцентрали
На оваа тема пишував и порано, кога излезе анализата од УНДП за влијанието на климатските промени врз македонската економија.

Фала ви на сите што сте на позиции да одлучат за тоа што е приоритетно што се грижите за работите што навистина влијаат на животот на луѓето што (ќе) живеат во Македонија.

08 март 2013

Со кои хероини пораснав? - денес на Вечерите на женски права


Вечерва, на 8 март 2013 година во 20 часот во Кинотека на Македонија ќе се одржи првиот дел од Вечерите на женски права во организација на агенцијата на ООН за жени „UN Women“ (Фејсбук настан).
Темата на четвртото издание на „Вечерите на женски права“ е претставувањето на сликата за/на жената во медиумите, во кое ќе се проектираат три документарни филма од поновата светска продукција, проследени со тематски дискусии, изложба, и поетски перформанс.
Вечерва ќе биде прикажан документарниот филм  „Чудесни жени“ (Wonder Women!, САД, 2012, 62 мин.) во режија на Кристи Гевара-Фланаган во кој се зборува за „Нераскажаната приказна за американските хероини ја следи фасцинантната еволуција и наследство на Супер-жената [sic] (Wonder Woman).“ По прикажувањето на филмот ќе има и дискусија на тема: „Со кои хероини пораснав?“ во која ќе учествувам и јас како еден од панелистите.



WONDER WOMEN! The Untold Story of American Superheroines from Vaquera Films on Vimeo.


Идејата ми е да споделам дел од моите познавања на популарната култура од Македонија од времето на СФРЈ, особено од осумдесеттите години на 20 век, на пример:
  • Во СФРЈ немаше посебни стрип изданија со Вондер вуман, но беше споменувана во контекст на Супермен и можеби Бетмен (лиценцирани изданија популарни ликови од истиот издавач). Мнозинството стрипови беа со машки ликови, особено најпопуларните шпагети вестерни.
  • Од друга страна, жените како главни или рамноправни ликови беа присутни во развиената стрип-индустрија. Во дел од нив главните ликови беа во тимови/групи/семејства во кои понекогаш имаше и женски членови или противници претставени како еднакво способни. 
  • Како носечки ликови. Во стриповите за деца Мини и Пата имаа сопствени стории (и често испаѓаа попаметни и поспособни од Мики и Пајо), а за поголемите редовни беа авантуристичките и научнофантастични стрипови како Модести Блејз, Акса, Црвена Соња, Свеа, Друна...
  • Постоеше и југословенка суперхеројка, Кет Клоу (Cat Claw) која беше полупародија на американските суперхеројски стрипови со поексплицитна визуелна презентација.
  • Го преведувам името како Чудесна Жена по аналогија на преседанот со преведот на името на нејзината помлада сестра Чудесната девојка (Wonder Girl) која беше присутна кај нас како дел од Нови Титани (Teen Titans) кои излегуваа во рамки на „Стрип Забавник“.

 


 

13 февруари 2013

Папата Бенедикт XVI и папската оставка во научната фантастика

This post is also available in | Овој пост е достапен и на
- македонски преку Блогерај:  Папата Бенедикт XVI и папската оставка во научната фантастика
- English: Pope Benedict XVI and Papal Resignation in Science Fiction


Една научно-фантастична книга напишана во текот на животот на претходниот папа го има посочено Бенедикт XVI како негов наследник во 2009.

Книгата Флешфорвард (Flashforward) на канадскиот писател Роберт Џ. Сојер (Robert J. Sawyer) била напишана во 1995 година и објавена во 1999. Дел од дејствието се одвива во 2009 година и папата Бенедикт XVI се појавува во рамки на фиктивни вести од светот (на стр. 93 од изданието линкувано со сликичката). Вистинскиот Бенедикт XVI (Benedict XVI) беше востоличен за папа во 2005 година. 

Роберт Џ. Сојер твитна:

Во 1995 година, предвидов дека наредниот папа ќе биде Бенедикт XVI. Во 2000. предвидов дека некој папа ќе даде оставка. Се прашувам дали Ратцингер ги чита моите дела?

Сојер го направил второто „предвидување“ во краткиот расказ „Абдикацијата на папата Мери III“ ("The Abdication of Pope Mary III"), достапен на неговиот блог.

Википедија наведува неколку други научно-фантастични дела чија тема е папството:
  • Во „In partibus infidelium“ („Во земјата на неверниците“) од полскиот автор Јацек Дукај (Jacek Dukaj), човештвото остварува контакт со други цивилизации кои патуваат низ вселената и христијанството, и тоа Католичката црква, се шири надалеку. Луѓето стануваат малцинство меѓу верниците и вонземјанин е избран за папа.
  • Во Проект папа (анг. Project Pope) од 1981. Клифорд Симак (Clifford Simak) пишува за роботите од планетата Крајот на Никаде кои работеле илјада години да создадат компјутеризиран, безгрешен папа способен да ја открие крајната вистина. Нивното дело е присвоено кога човечки Слушач открива нешто што изгледа дека е планета Рај.
Уште едно неодамнешно дело (фикција, но не научна фантастика) кое се занимава со папска оставка е италијанската комедија од 2011 Habemus Papam, (Имаме папа или на англиски We Have a Pope) во која избраниот кардинал се колеба и ја одбива понудата да стане папа во текот на ритуалот на прогласување.


24 јануари 2013

СМБЦ 06.10.2012. (стрип)

Прво што мораш да направиш е да го заземеш Министерството за финансии. Со парите ќе ја контролираш војската. - Гуу? - Штом ги имаш сигурносните сили, определи кој сè има најголемо влијание врз твоето задржување на власта. Одбери 60% од нив и направи ги зависни од тебе со давање доволно скапи подароци. - Гррбгх? - Преостанатите 40%? Дај им важни мисии во странство, па повлечи им ја поддршката пред да завршат. Нивниот неизбежен неуспех за нив ќе значи јавен срам и можеби смрт. Потоа, полека намали го бројот на оние 60%. Искористи го остатокот од парите да ја зголемиш нивната зависност додека ја јакнеш војската. Следно... - Дали таму го претвораш Боби во автократ? - Не, мила! - Пфлуррвфф - Без гајле. Таа е дел од оние 40%.
Извор: Saturday Morning Breakfast Cereal, 06.10.2012 од Зак Вејнер. Превод: Филип Стојановски. Објавено на блогот Развигор со дозвола на авторот.
© 2012 Zach Weiner. All rights reserved. Please ask Zach if you'd like to republish his works, incl. translations.

12 јануари 2013

Како се потпишува „за Аман“ во Карпош

Собирањето потписи за предлогот за законски измени од граѓанската иницијатива Аман е сè уште во тек, рокот е до 30 јануари. На нивниот блог може да видите на кои локации може да дадете поддршка преку потпишување, зависно од општината во која сте регистрирани. На пример, ако сте од општина Карпош, Ѓорче Петров или Сарај, подрачната кацеларија на Државната изборна комисија (ДИК) е во Козле, до ГУЦ...

 Може да кликнете на сликите за поголема верзија. Ова ќе го видите ако го најдете местото. И за таа и за другите општини, може да се послужите со мапа. Преку настанот на Фејсбук активистите од Аман одговараат на сите дополнителни прашања.

Ако одите од Веро, возете накај Козле, па десно. 
Потоа ако влезете во улицата кај што е германска амбасада, вртите во прва лево.
Потоа го наоѓате ГУЦ и жолтата барака на ридот.

На вратата од бараката има известувања. Канцеларијата на ДИК е десно.

Известувањето од ДИК е напишано на рака.

Молба од ДИК на вратата: спремете лична карта или пасош.


Претходни постови за Аман на блогов:

08 јануари 2013

„Слободни луѓе“ од „Јенки во дворецот на Кралот Артур“ од Марк Твен

„Јенки во дворецот на Кралот Артур“ од Марк Твен (1889) е една од првите научнофантастични дела кои се занимаваат со темите на патување низ времето и менување на општествени системи, во форма на сатира и бурлеска. Во неа, Американец од XIX век се наоѓа во Англија на почетокот на Раниот Среден Век и го набљудува, споредува и се обидува да делува активистички. Име на оригиналот A Connecticut Yankee in King Arthur’s Court (аудио книга и линкови до е-книга).

Фронтиспис (прва слика) од оригиналното издание од 1889 г., извор Википедија.


Извадок од Глава XIII, „Слободни луѓе“ во превод на Свето Серафимов, издание на Мисла, Скопје од 1984 година (стр. 99-101):
Овие кутри божемни слободни луѓе што ги споделуваа својот појадок и своите мисли со мене, беа толку покорни и понизни спрема својот крал, спрема Црквата и благородништвото колку што би можеле да посакаат нивните најлути непријатели. Во тоа имаше нешто жално смешно. Јас ги прашав дали претпоставуваат дека некогаш постоела нација која, со слободниот глас на секој човек, би избрала една единствена фамилија да владее со неа, а исто така и нејзините потомци, за вечни времиња, било да се надарени или глупаци, исклучувајќи ги сите други фамилии - вклучувајќи ги и оние што гласале; и дали би избрале извесни сто фамилии да бидат искачени на вртоглави врвови на господство и овенчани со стравотна наследна слава и привилегии, а сите други фамилии во нацијата да бидат исклучени од тоа - вклучувајќи ја и неговата.
Сите тие изгледаа зашеметени и рекоа дека не знаат; дека никогаш порано не размислувале за тоа и никогаш не им паднало на ум дека една нација би можела да биде така поставена што секој човек да може да го каже својот збор во управата. Јас реков дека имам видено една таква - и дека таа ќе се одржи додека не добие официјална државна Црква. Пак беа сите зашеметени - отпрвин. Но по малку еден ја дигна главата и побара уште еднаш да го повторам тоа; и тоа да го повторам полека, за да може да му се вреже во сеќавањето. Јас го сторив тоа: а по малку тој сфати, ја спушти тупаницата и рече дека тој не верува оти нацијата во која секој човек има право на глас кога и да било, доброволно би спаднала во таква кал и нечистотија; и дека прво и најголемо злосторство мора да е тоа, да ѝ се украде на нацијата волјата и правото да избира кого сака. Јас си реков на себеси:

„Овој е вистински човек. Кога би ме поддржувале достатно такви како него, јас би презел нешто за благосостојбата на оваа земја и би се обидел да докажам дека сум нејзиниот најпредан граѓанин со тоа што би извршил целосна промена на нејзиниот систем на управување.“

Видете, мојата лојалност е лојалност спрема земјата, не спрема нејзините институции или спрема нејзините официјални личности. Земјата е нешто вистинско, нешто суштинско, нешто вечно; таа е нешто врз кое треба да се бдее, за кое треба да се води грижа, спрема кое треба да се биде лојален; институциите се нешто надворешно, тие се просто облека, а облеката може да се износи, да се излити, да се искине и да престане да биде удобна, да престане да го штити телото од зимата, од болести, од смрт. Да се биде лојален спрема партали, да се умира за партали - тоа е неразумна лојалност, тоа е чисто животинско; тоа ѝ припаѓа на монархијата, тоа го пронашла монархијата; па нека го задржи монархијата. Јас бев од Конектикат во чиј Устав пишува: „Сета политичка власт му припаѓа на народот и сите слободни влади се засновуваат врз неговата волја и се установени заради негова благосостојба; а народот во секое време има неспорно и неотуѓиво право да ја менува својата форма на владеење на таков начин како што мисли дека е најдобро.“

Со таквото евангелие, граѓанинот кој мисли дека гледа оти политичките облеки на неговата државна заедница се износени, а сепак останува мирен и не се залага за нова облека, е нелојален; тој е предавник. Тоа што тој е можеби единствениот кој мисли дека ја гледа таа изабеност, не го оправдува; негова должност е, сепак, да се залага, а должност на другите е да го нагласаат, ако не ги гледаат работите онака како што ги гледа тој.

И сега, еве, јас сум тука, во земја каде што правото да се зборува како треба да се владее земјата е ограничено на шест личности од секои илјада луѓе. Зашто, ако тие деветстотини и деведесет и четири изразат незадоволство со владејачкиот систем и предложат тој да биде изменет, тие шестмина би затрепериле како еден, тоа би било толку нелојално, толку нечесно, толку гнасно, црно предавство. Така да се рече, јас станав акционер во една корпорација во која деветстотини и деведесет и четири членови ги даваа своите пари и ја вршеа целата работа, а преостанатите шестмина се избрале самите себеси за постојан управен одбор и ги земаат сите дивиденди. Мене ми се чинеше дека она што им е потребно на оние деветстотини и деведесет и четири, тоа е нова уредба...