Блог на најразновидни теми, меѓу кои стрип, анимација, тековни настани, историја, палеонтологија и интернет, со препораки или кудења на нешта што може да се прочитаат, изгледаат или ислушаат. Другото сè е сеир.
Во чест на промоцијата на книгата Античка сегашност од Анастас Вангели закажана за вечерва од 21 час во ГЕМ клубот, пренесувам цитат од оригинален антички извор за тоа како еден политичар го користел митот за Александар за сопствено воздигнување пред народот.
Извадоци од книгата може да прочитате на Окно (1, 2), а владетелот кој се споменува во првиот е Калигула. Еве што за него има пишано Севтониј во неговите Дванаесетте римски цареви (2001, Култура, Скопје, стр. 257):
Во облеката и обувките не само што не го следел ниту стариот, ниту граѓанскиот обичај, туку не личел на машко, па, најпосле, ниту на човечко суштество. Во јавноста често се појавувал облечен во извезени наметки, украсени со скапоцени камења, во долги ракави и со белезици на рацете. Понекогаш облекувал свила11 и женска облека. Час носел влечки и високи потпетици, час војнички чизми, а му се случило да облече и женски ниски чевли. Често излегувал со златна брада, држејќи во раката божествени знамења – молња, тризабец или кадукеј, а го виделе дури и во облеката на Венера. Постојано, дури и пред воопшто да тргне на поход, носел триумфална одежда, а понекогаш го ставал и панцирот* на Александар Велики, што го пронашол во кралевиот саркофаг.
11. На мажите им било забрането да носат свилена облека (сп. Такит, Анали, II 33).
* Во македонскиот превод е употребен зборот панцир, синоним за оклоп кој во историски контекст најчесто се однесува на оклоп изработен од жица или метални прстени (анг. chain mail), додека во англискиот е попрецизно одразено дека се работи за градниот оклоп на Александар (анг. breastplate of Alexander the Great, лат. Magni Alexandri thorax) изработен од метални плочи со каков е и прикажуван во разни уметнички интерпретации. Панцир во современ контекст повторно означува баш таков тип оклоп – од плочи, што се носи како еден вид елек.
Бонус инфо во врска со и нашиот цар Калигула (цела географска и Република Македонија била дел од неговата држава) – имал навики слични на Бајо Паторот и е еден од главните ликови во одличната британска серија „Јас, Клавдиј“. Еве инсерт во кој царот држи говор по неуспешниот воен поход, во кој наместо да ја освои Британија ги натерал војниците да собираат школки по денешниот француски брег.
Со начинот на кој се води проектот за избор на „најдоброто од Македонија - музика“ владините институции испраќаат низа „сублиминални“ но и прилично очигледни пораки дека нивната визија за Македонија не е модерна мултиетничка демократија, туку стереотипизирана балканска моноетничка нација-држава со про-форма фингирано граѓанско учество.
Проектот помпезно го спроведува Агенцијата за млади и спорт во соработка со јавниот сервис МРТ и веројатно чини доста пари, оти опфаќа и голем број реклами по весници (на цела страница, со списоци на песните) и билборди/ситилајтови и слично.Со оглед на тоа што како дел од него ќе се издава и компилација од 3 ЦД-а, тука веројатно ќе се свртат и народни пари не само за печатење носачи на звук, туку и хонорари за сопствениците на авторските права, изведувачите итн.
Владата, преку изборот направен од Агенцијата за млади и спорт, ни порачува дека...
...било што што е испеано на јазиците на немнозинските етнички заедници од Македонија од независноста навака не го бива. Во изборот не е влезена ниту една песна испеана на албански, влашки, српски, ромски, турски, босански или било кој друг локален јазик.
Има една инструменталка со наслов на англиски Endless View од Бодан Арсовски. Арно ама, пораката е дека било што на јазиците на „народностите“ не чини - како да не постојат, па и како да нема редакции на тие јазици во МРТв... избришани од официјалната историја се не само забавните, туку и „народните“ (а гледаме по телевизиите дека имаме продукција, особено на албански и ромски) и детските песни, наспроти тоа што и пред и по независноста во Македонија имало еден тон детски фестивали кои биле мултијазични (како Златно славејче на кој и Тоше пропеал за прв пат во 1992 г. - на влашки) и на само по еден јазик како албански (Нота фест), влашки итн.
...турбофолкот е врвна државна вредност. Една од трите рамноправни категории е „Народна“, која е исполнета претежно со турбофолк - новокомпонирани песни кои користат по некој елемент од некој народен мелос. Една третина од „најдоброто од Македонија“ е турбофолк. Односно, една половина од „најдобрата“ музика за возрасни. (Аналогно со истоимениот ТВ-канал претенциозно наречен BOM - Best of Macedonia кој е скоро 100% посветен на турбофолкот.) Не најдов забележителна застапеност на нови изведби на изворни народни песни. Наспроти тоа, огромен дел од овие песни се со нескриени политички пораки, а некои звучат прилично иронично. Пример, третопласираната „Предавници и јунаци“ што ја пее Соња Тарчуловска: „со душманот ортак се фати, затоа Господ ќе ти плати“.
...следните групи или музичари не заслужиле ниту да влезат во конкуренција за „историскиот“ избор кој наводно е направен според квалитетот и/или популарност:
Драган Даутовски.
Синтезис.
Анастазија, чиј албум со музиката од филмот „Пред дождот“ издаден од Полиграм беше вистински амбасадор на македонската култура во деведесеттите.
Вања Лазарова, како и Љубојна, Баклава и други потазе групи кои прават фузија на традицијата и модерното.
Урбани рок-групи како Бернајс пропаганда,Беи д фиш, Ласт експедишн... што ем се квалитетни ем популарни кај градската младина дома, а имаат успеси во регионот.
Било што од сцената за електронска музика („техно“) што процвета по независноста - премногу се да ги набројувам (ама како почетна референца може да ви послужат изданијата со компилациите на ПМГ и Трето уво), со исклучок на Џајковски.
Тавитјан (било кој од тројцата).
Било каква модерна „класична“ музика нема што да бара во овој „историски“ избор, на пример експерименталните мултимедијални дела на автори ценети во странство како Дуке Бојаџиев и Дарија Андовска, или пак изведбите на Симон Трпчевски. Според Владата, тие не се дел од историјата на македонската музика.
Иако „најдобро“ јас го подразбирам како „најквалитетно“, во интервјуто за Нова Македонија директорот на АМС тоа всушност го редефинирал како „најпопуларно“, и тоа според број на гледања на Јутјуб (!). И пак недоследно, мегапопуларните Ристо Бомбата и Кучешка тенија кои извршија клучно влијание на македонската забавна музика во раните деведесетти (не навлегувам какво), како и други иновативни имиња од тоа време, како Ена Веко, кои имаат неколкупати повеќе гледања на нивни песни од многу од кандидатите, не се во изборот.
Истото важи за ромските „народни“ исполнители како Ферус Мустафов, Агушеви, Кочани оркестар - популарни и во земјата и во странство.
Иако идејата е во основа интересна, како и другите слични проекти на АМС и за овој изведбата носи повеќе штета отколку корист за Македонија.
(Со „успешниот“ проект за развој на навиваштвото во 2007 г. на Грција „на тацна“ и беше даден изговор дека РМ е прекршител на Привремената спогодба, бидејќи државен орган го користеше симболот кој државата се има обврзано да не го користи. Интересно е дека ниту една од песните создадени по нарачка на државата во тие проекти не влегла во тековниов избор за најдобри ни со врски - значи ни самата Агенција не смета дека направиле добра работа.)
Сообраќаен знак со забрана за Дон Кихот и ветерници, фото: Ли Валеј.
Ако организаторот навистина сакал да поттикне активно граѓанско учество и изборот да биде фер, транспарентен и отчетен, тогаш...
...изборот мора да биде заснован на јасни и објавени критериуми - ако е тоа гледаност на Јутјуб, на пример, да биде објавена анализата на гледаноста, ако е друг вид на популарност, да се објасни како е измерена да видиме дека немало простор за манипулации и лични влијанија, да знаеме дека листата не е само копија на плејлистата од Винампот на некој назначен бирократ кој се амбицира дека од него почнува светот.
...комисијата што ги одбирала првите 100 песни треба да биде јавно објавена и репрезентативна и стручно и општествено, да има развиени механизми за спречување на конфликт на интереси од било која природа - лични вкусови, партиски-митингашки/предизборно кампањски, клановски, роднински, пријателски, непријателски, корпорациско-телекомски и други спонзорски влијанија, како и на кој начин се спречени злоупотреби со гласањето на веб. Како е ова обезбедено нема ни збор на релевантните сајтови. Дополнително контроверзно е симболичното присуство со по една песна на автентични локални автори/изведувачи како Леб и сол, Мизар, Дани, Архангел, Суперхикс, Нулта позитив, Нокаут/Пере, Ѓорѓи Крстевски, Лозано... наспроти скоро целите познати опуси на разноразни вештачки популаризирани фаци што се избуткани на естрадата со разни видови протекции. На пример меѓу детските има кандидирани неколку песни од син на функционер на МРТв. Списокот на песни не дава можност да се видат кои се носителите на авторски права, да се детектира дали имало конфликт на интереси на ниво композитори, текстописци, аранжери, менаџери...
...ако веќе бирократите од АМС не покажуваат познавање на сите значајни музичари, можноста за граѓаните да предложат песни има улога да обезбеди алиби као демек ова е демократски (како и да овозможи прелевање на уште повеќе пари од џебовите на граѓаните во чекмеџињата на мобилните оператори). Оваа можност требало да постои во подолг период пред да се објави почетната листа, со што почна и самото гласање. Оти вака, граѓаните предлагаат џабе, про форма. Нивните предлози се борат со оние владините кои имаат и фора да се објавени по весници и за кои веќе гласале голем број луѓе. Башка што секој предлог од граѓаните треба да биде одобрен од некој, а не е објаснето како Агенцијата обезбедила заштита од самоволие или некомпетентност во овој случај. На пример, со еден другар предложивме неколку песни за проба. Ниедна не беше прифатена. Една од тие што јас ги предложив беше од Brainless Genius - која не е многу позната во народњачките кругови, па одговорниот државен службеник можеби и не знаел дека таква група е дел од македонската култура.
Истиов пост е достапен и на Блогерај, каде што има плус коментари. Друго мислење на темава:
Роб Бесчица од Боинг боинг се прашува (на англиски) дали ако се извадат сцените со дијалог од филмот Дина на Дејвид Линч ќе се добие подобра верзија од онаа скратената која ни ја имаат сервирано продуцентите. Како експеримент, тој има објавено кратко клипче од воведните сцени направено по тој принцип на Јутјуб и Вимео.
Дина без дијалог
Според него, комплицираните дијалози ја збунуваат публиката која во главно не се состои од луѓе што ја прочитале оригиналната книга и ги помнат сите односи во неа доволно добро да се потсетат што беше што во даден момент. Плус верзиите според волјата на режисерите (Director’s cut) по правило излегуваат далеку подолги.
Пристапот на Бесчица потсетува на препораката од една друга книга која се занимава со меѓучовечки односи - 48 закони на моќта (The 48 Laws of Power) од Роберт Грини, кој вели: „Секогаш кажувај помалку одошто е неопходно“.
На 11 јули, луѓето кои следат медиуми и социјални мрежи беа сведоци на дискусија поттикната од мини-кампањата за оцрнување на американскиот бизнисмен и филантроп Џорџ Сорос, спроведена преку неколку македонски медиуми. Беше пуштена вест базирана на две лаги:
дека угледниот весник Вол Стрит Џурнал објавил вест за Сорос
во пренесената содржина на „веста“ се тврдеше дека Сорос ја спонзорирал војната за Косово, бил поврзан со УЧК и сега за награда ќе добиел рудници да инвестира во нив.
Повторно први во разобличувањето на лагите беа твитерџиите. ЈанкоЛ објави твит со споредба меѓу написот во Дневник и оригиналниот текст кој е цитиран, за кој јасно се гледа дека не е објавен од весникот Вол Стрит Џурнал, туку е некој вид коментар од читателка (анг.) со српско име и презиме на нивниот форум.
Самите скандалозни тврдења од написите исто така не ми се веројатни, оти самиот Сорос не инвестира во земји во кои функционираат негови фондации кои се залагаат за принципите на отворено општество, наспроти насилство и воено профитерство. А ако човек од таков калибар бил на било кој начин вмешан во финансирање воени операции пред десетина години и повеќе, тоа ќе беше скандал од светски рамки и бруката одамна ќе беше пукната на повисоки нивоа.
Нејсе, јасно е дека се работи за дезинформација за домашна употреба во Македонија. Интересно е да се проследи како се ширела, оти луѓето обично кога ќе чујат нешто во медиум го земаат здраво за готово и ако ја видат генезата на ширење може да им биде појасно што помага да им се оформат нивните мислења. После некое време во јавни дискусии ќе се споменува дека да, тој и тој медиум објави тоа, како аргумент/референца.
Дезинформацијата прва ја објавила владината новинска агенција МИА. Новинските агенции функционираат како сервиси за дистрибуција на вести до други медиуми – нивни претплатници, како весници, телевизии и радија, и најчесто би требало да пренесуваат кратки известувања базирани на факти за настани покриени од нивни репортери. Ако немало зла намера, во случајов се работи за вест која нема поминато ни основна новинарска проверка на веродостојноста, бидејќи изедначува напис во весник (злоупотребувајќи го кредибилитетот на тој бренд) со коментар од читател на форум.
Потоа, во текот на попладето на 11.07.2011 г., дезинформацијата ја пренеле неколку медиуми – дали по директива или затоа што дошла од агенција на која сметале дека треба да и веруваат, не можам да проценам, сами си знаат:
~ 17:00 Плус инфо – набрзо ја избришале, веројатно по второ читање или твитерџиските реакции виделе не ја бива
МТВ истото го презентира и во вечерните вести, а неколку телевизии ја имаат во кајрон за време на вестите – можеби сфатиле дека не ја бива или дека може да одговараат за клевета
12 јули 2011 (утредента) веста не се појавува во печатените изданија на дневните весници
11.30 МК фондови продолжува со пренесување на веста, а како автор е наведен Сител.
За секој медиум би морало да важи правилото секоја информација што ќе ја добијат да ја проверат со консултирање на два независни извори, да направат сè што е можно во рамките на нивните можности да се уверат во нејзината точност, пред да ја објават. Замислете новинарите да објавуваат како вести било што што ќе прочитаат и чујат, без проверка – на пример по блогови се вртат муабети дека високи партиски функционери се прикриени хомосексуалци кои пред јавноста настапуваат хомофобно за да се закамуфлираат, дека има големи провизии за некои споменици кои се перат преку нечии братучетки, дека се злоупотребуваат државни функции за лична корист… За некој да се нарече новинар и професионален медиум мора да исполнува одредени стандарди, поврзани со општествена улога за зачувување на демократијата.
Да претпоставиме дека немало зла намера. Е сега, не само што овие медиуми не ја провериле информацијата, ниту пак се обратиле до друг извор (освен МИА), не провериле на сајтот на Вол Стрит Џурнал (да видат дека не е напис туку коментар од корисник), ниту пак ја исполниле основната новинарската обврска да побараат одговор од лицата и институциите споменати во написот. Згора на тоа, во написите не е наведено дека МИА им била извор, туку останале непотпишани, со што всушност редакциите кажуваат дека тие се автори и одговорни за вестите.
Колку што знам, до сега ниту една од овие гореспоменатите фирми нема објавено извинување за споменатите лица и институции чиј углед го имаат (можеби несакајќи) нарушено, ниту пак извинување до читателите што им пренеле лаги.
И не се работи за тоа дали ќе се активира или не правна заштита од клевета и навреда, туку за односот кој медиумите го градат кон читателите. Клучни зборови: почит или потценување, вистина или недоверба.
Дезинформацијата дека Шакира имала македонско потекло пред неколку дена навидум координирано ја имаат објавено два-три провладини медиуми, меѓу кои Сител и Курир, а ја прошириле и многу копи-пејт портали. Денес „крваво“ ја потврдува и Утрински весник. Не знам дали се работи за елемент од нова кампања за подигање на расположението на населението (можеби ќе излезат и спотови со слоганот „Многу сме важни“ или „Ај уште да се лажеме“), но со две пребарувања на интернет може да се утврди дека прашањево било решено уште во 2007 година.
Во петок, 2.2.2007 Вест објавил текст за тоа како македонска делегација на некој рекламен настан ја прашала Шакира за ова и таа многу шармантно ’им се насмеала у фаца‘ (иако воведот на насловната е спинуван да ги подгрее надежите кај заинтересираните за „коренување“).
На прес-конференцијата во Берлин на кој присуствувале над петстотини новинари од целиот свет, на Шакира, како најтиражна колумбиска пејачка на сите времиња со продадени околу 50 милиони копии од албумите, организаторот дозволил да и се постават само четири прашања. Живкица Ѓурчиновска, како што ни изјави, и го поставила најпровокативното: „Дали има македонско потекло?“ откако на познатиот веб портал www.imdb.com било наведено дека таа е од колумбиско, либанско и македонско потекло.
- Шакира ми одговори со смеење дека е пра, пра, пра внука на пра, правнукот на Александар Велики… за потоа да ми објасни дека за жал, тоа не е точно, но би сакала да има македонски корени, ни изјави Живкица која ексклузивното интервју со Шакира ќе го емитира во нејзината нова емисија „Но лимитс“ на телевизија Сител.
Далеку полесно се наоѓа друг текст за истиот настан (всушност, еден вид комерцијален оглас) во кој–многу интересно–е споменато прашањето, но не и одговорот. Фама!
Дали авторите на новите текстови на темава ја утнале работава ненамерно, оти не знаат да пронаоѓаат информации достапни преку интернет, или пак намерно испуштиле или заборавиле нешто што било во напис од насловната страница на еден од најчитаните весници во тоа време?
Јас им се ставам на располагање на сите новинари да ги научам за вештината и уметноста на пребарување, па можеби тоа ќе биде лек и за еден аспект на проблемот на „кратко памтење“ на македонската јавност.
Всушност „оригиналната“ вест од Сител и Курир изгледа како изговор чија цел е да се спомене политичар од власта и може да им послужи на луѓето заинтересирани за деконструкција на пропаганда за пример на монтажа и „реконтекстуализација“. На пример земена е снимка на Шакира што го споменува татко и на англиски, а демек-преводот што оди на македонски кажува дека бил со македонско потекло…
Самонаречени патриоти, не губете надеж! Ако сакате да продолжат да ве лажат ретрокомунистите, земете предвид: Либан бил дел од рутата на Александар! И дел од неговото царство. Може сепак некој војник од нашиве краишта бил предок на таткото. („Кај што поминува војска, трева не расне, но раснат деца“ – Иво Андриќ.) До душа, поголема е веројатноста и дека некои од современите Македонци имаат либанско потекло, преку далеку поприсутните Османлии, но подобро да се врти муабетот кон Шакира отколку да се дига паника заради новиот бран поскапувања, како она на маслото за јадење. Нели?
Ова е обид да се документираат сите постови за протестите против полициска бруталност во Македонија кои се појавиле на разни јазици на Глобал војсис, почнувајќи од 6 јуни – до денес во 12 ч. Англиски | English
Предлог за неколку филмови што би биле интересни во контекст на протестите околу смртта на Мартин Нешковски и општите напори за демократизација на земјава преку разбивање на монополот на партиите и овозможување граѓаните да земат индивидуално учество во политичкиот живот.
Може да си ги гледате и на само, во друштво, а не би било лошо и да се видат на телевизија, може ќе поттикнат некоја сива мозочна клетка да проработи, што би рекол Поаро (лик на Агата Кристи)
Хилари Свонк глуми адвокатка која од САД се враќа во Јужна Африка каде што зема учество во расчистување на случај на полициска злоупотреба на овластувања, односно мачење и убиство на противници на режимот во времето на апартхејдот. По воведувањето демократија во оваа земја се воведени Комисии за вистина и помирување, преку кои е спроведен процес на дознавање што всушност се случувало, заедно со доделување амнестии на злосторниците... Филмот добро го објаснува процесот кој веројатно би било добро да се спроведе во секоја земја после трауматични периоди, заедно со масовно психолошко советување/психијатриско лечење.
Кога го прочитавте насловот, веројатно прво ви текна на овој филм, кој често се прикажува кај нас. Бен Кингсли одлично го има одглумено Ганди, човек кој ненасилството го претворил во сила со која овозможил ослободување на својот народ, но не успеал да ја спречи неговата поделба по религиозна основа... За протестанти, поуката на овој филм е за истрајноста и дисциплината, како и важноста за добри односи со јавноста и особено, со самите новинари - од било која страна.
Дензел Вашингтон бриљира во улогата на еден од поконтроверзните водачи на движењето за човекови права во САД. Филмов исто така дава нагласок на дисциплината на која треба да бидат обврзани членовите на едно движење што има намера да предизвика промени во поларизирано општество.
„Долгократија“ (анг. Debtocracy), документарен филм на Катерина Китиди и Арис Хаџистефану за причините и можните решенија на грчката должничка криза, од 6 мај може да се гледа со англиски превод.
Филмот, кој до тогаш наводно имал над 1 милион гледања, е дистрибуиран под лиценцата Криејтив комонс наведи извор-сподели под исти услови 3.0. Овој „документарец чиј продуцент е публиката“ е направен со 8.000 евра надокнадени преку мали донации (грчки) од индивидуални граѓани и синдикати. Содржи споредби со случаите на Аргентина и Еквадор.
Денес и утре Амбасадата на САД во Скопје организира конференција на тема „Предизвиците на современото новинарство во дигиталната ера“ (вести).
Хаштаг на твитер за настанот е #goingD - виџетот во Јаваскрипт за пренос на твитови во живо не функционира во рамки на пост и на Блогерај и на Блогспот. Плус, Зоран Ричлиев обезбедува и лајв-стрим во моментов.
Утре заедно со Сеад Џигал ќе презентираме на сесија посветена на блогирањето и анимирањето на јавноста преку веб.
Пример како да се постапи во врска со нова шема за измами преку интернет, а во врска со Фејсубук.
Пред некој ден ми се јави една пријателка која ме праша:
Добив утрово мејл од Фејсбук со предупредување дека од мојот акаунт е пуштен спам и ми ја менуваат лозинката, а новата ми ја праќаат во истиот мејл како атачмент. Сè уште ништо не сум презела, ниту го отворив атачментот, зашто се секирам да не е некоја ујдурма.
Како да постапам, совет? До сега не сум имала вакво искуство со Фејсбук.
Бидејќи ова навистина изгледа сомнително, за да провериме дали лажат прво ја прашав да се логира со директно впишување на адресата www.facebook.com во разгледувачот да провери дали нејзината „стара“ лозинка функционира. Значи, да не клика линкови во пораката и да не го отвора атачментот.
Испадна дека лозинката функционира. Со оглед на тоа што се покажа дека содржината е лажна, ја посоветував да не ја послуша. Претпоставувам дека
кога се отвори атачментот тој наведува да се отиде на страница кај што ќе ја побара „старата“ (т.е. важечката) лозинка, по што автоматски се логира на Фејсбук со неа во позадина и прави некои лоши работи
или пак со кликањето на атачментот корисникот без да знае дава дозвола да се активира скриено програмче што ќе му украде некои податоци од компјутерот или ќе му инсталира нешто лошо.
Ваквите пораки се форма на фишинг и најдобро е одма да се бришат.
Под претспоставка дека обете анкети се без штелувани бројки, сепак може да се добијат различни резултати поради тоа што едната е анкета е телефонска, другата е направена теренски.
Телефонските анкети се прават преку фиксна телефонска мрежа. Има општествени слоеви за кои плаќање на фиксна телефонска претплата е луксуз. На пример со појавата на релативно ефтини припејд мобилни опции, посиромашните граѓани на РМ масовно се откажуваа(т) од нивните фиксни броеви. Според извештајот на Кулен интернешнал од декември 2010 г. објавен на сајтот на АЕК, стапката на „раст“ на фиксна телефонија во Македонија била негативна. Во јануари 2005 г. имало 29,21 фиксни телефонски линии на 100 жители, а во јануари 2010 г. – 20,56, скоро една третина помалку.
Наводно, ова особено е присутно во поруралните средини. Така, анкетата што се базира на јавување на луѓето на фиксен телефон не е доволно само да праша ист процент на населението како онаа со анкетари по куќи, туку би морала да содржи дополнителни механизми за да се обезбеди репрезентативност на примерокот од населението што воопшто (веќе) не користи фиксна телефонија. Ако не го зеле тоа предвид, ќе имаат разлики од реалноста. И за претседателските избори имаше примери политичари кои повеќе се насочени кон руралното население да „изненадат“ со повеќе добиени гласови во однос на анкетите.
Второ, постои разлика и во комотноста при одговарањето – веројатно има прецизна психолошка формула како да се опушти испитаникот, ама мислам дека кога некому му се јавуваат дома по телефон тој е свесен дека некој може да ги поврзе неговите лични податоци (тел. број од кој може да се дојде и до име и презиме и адреса) со политичката определба и одговара повнимателно. Поради политизираноста на нашето општество и реалните влијанија на личната и семејната добросостојба, веројатно дел од идните гласачи би одбиле да одговорат, би се прогласиле за неопределени или би кажале нешто што сметаат дека ќе им користи во случај некој од кого се плашат да има увид во нивниот одговор.
За жал, на веб-сајтот на Институтот за социолошки и политичко-правни истражувања нема податоци за анкетата со објаснување на методологијата. Цитираниот Институт Димитрија Чуповски изгледа како воопшто да нема веб-сајт. Има некоја страница на Фејсбук со тоа име на која како е-пошта за контакт е посочена адреса на Џимејл, што не буди многу доверба. Било кој може да си отвори таква, за буквално 4 минути, што не придонесува за каузата на нивниот кредибилитет.
Во текот на истиот муабет @JankoL посочи пример на позната анкета во САД (анг.) што била утната баш поради нерепрезентативен примерок, иако бил опфатен огромен процент на населението.
Читајќи за разочарувањето на Гуд бајтс од бришењето на придавката „македонски“ од последната резолуција на Европскиот Парламент, се запрашав дали некој од Македонија му кажал фала на пратеникот Чарлс Танок кој се обидел да го спречи тоа.
Потоа му пишав една кратка порака со благодарност за напорот преку неговиот веб-сајт.
Интересно е да се прочита и самата резолуција (има линк до неа малку подолу на страницата со известување за гласањето). Делот кај што наводно го замениле македонски јазик со официјален…
19. Underlines the utmost significance of ensuring that the education system supports ethnic integration; to this end, welcomes the strategy of integrated education and calls for its swift implementation, amongst other things by phasing out segregation on ethnic lines and increasing the learning of all the official languages in the former Yugoslav Republic of Macedonia; calls on the government to improve the process for consulting the different communities and to cooperate with them closely in implementation of the strategy;
…како да изгубил смисла без точното одредување. Нејасно е дали сакале да препорачаат учење на македонскиот за граѓаните на кои тој не им е мајчин, оти само тој е официјален на целата територија.
(На локално ниво официјални јазици се и оние кои ги говорат над 20% од жителите, или тие што решила општината да ги воведе. На пр. Гостивар има под 20% Турци, ама и турскиот е официјален, по решение на Советот на општината. За учениците кои се припадници на поголемите етнички заедници, официјални јазици во државното образование се нивните мајчини јазици – македонски, албански, турски…)
Или пак бидејќи „сите официјални јазици“ е ставено во множина, можеби сметаат дека земјата има повеќе официјални јазици и препорачуваат сите да се учат за подобро да се разбираме меѓу себе. Што не е лоша препорака сама по себе, би сакал да можам да одвојам време да научам албански, но тоа нема врска со официјалноста.
Гуд бајтс пишува:
Притоа, парламентот со мнозинство гласови ги прифати грчките амандмани со кои во текстот на резолуцијата, секаде каде што постоеја (јазик, култура, историја, институции…) се избришаа придавките „македонски“. Нашиот, инаку научно одамна потврден јазик, за европската унија стана „официјален“.
Арно ама, зборот официјален јазик не се споменува никаде другде во резолуцијата, во која нема баш споменување на култура, историја, институции во етничка смисла. Ова отвора нова димензија на прашањево, од аспект на тоа што било пренесено за самата резолуција, а што било пропуштено преку леќата на медиумите.
Башка што во однос на историјата и образованието, резолуцијата бара хармонизирање со Грција и Бугарија преку заеднички комитети и прослави на заеднички празници, а во областа на културата поголема грижа околу гробишта, фрески и артефакти „кои припаѓаат на бугарското културно наследство“ кај нас. Има тука разни детали, како ова…
35. Calls on the authorities of the former Yugoslav Republic of Macedonia and Bulgaria to re-open the cross-border line for pedestrians and cyclists between Staro Konjarevo and Gabrene, in order to improve the section of the Iron Curtain trail between Strumica and Petric;
…и се прашувам дали ги чита цели некој овие документи во РМ, особено Владата и Парламентот, споменати како примарни добитници, заедно со раководството на ЕУ и владите на земјите-членки.
Пред неколку дена успеав да го допреведам текстот од првата вест за тоа како започнала револуцијата во Тунис која доведе до далекусежни ефекти и во таа земја и во светот.
Во текстот се споменува зборот холокауст во неговото изворно значење – „жртва паленица“. Зборот холокауст денес најчесто се употребува како синоним за „геноцид“, бидејќи со тој збор се означува геноцидот на Евреите од нацистите во Втората светска војна, настан кои тие самите си го викаат Шола – оти такви жртви се поднесуваат доброволно, а нивното страдање било наметнато.
Кога веќе споменуваме протести, овој денешен пост на еден нов блог за „најопасните протестанти“ е доста интересен. Колку што можев да видам, се работи за луѓе кои застапуваат најразлични каузи, а ќе беше добро авторот на постот да објавеше и линкови до изворите на фотографиите односно повеќе информации за самите конкретни настани.
Го разгледувам сервисот ТаргетМеп и наидов на една интересна мапа, за број на членови на листата на светско културно наследство на УНЕСКО по земја. (Има опција за вметнување во код, па ја испитувам како функционира на разни платформи.)
За нашата суета, не е лошо да се спореди Мaкедонија, која има 1 член на листата, со други земји.
Ми се виде интересно да ѕирнам кои написи за Македонија што во последниве неколку години биле објавени на Глобал војсис онлајн се најкоментирани. И тоа на „главната“ англиска верзија, што ја читаат луѓе од цел свет и служи како основа за преведување на разни јазици, меѓу кои и македонскиот и албанскиот.
Еден од настаните со кои на европско ниво беше прославуван Денот на јавниот домен беше организиран од Центарот НЕКСА при Политехничкиот универзитет во Торино на 22 јануари 2011 г. Тема на настанот беше значењето на влегување во jавен домен на делата на двајца автори кои умреле во 1940 година: научникот Вито Волтера и писателот Френсис Скот Фицџералд.
Законите за авторски права и во Италија и во САД со навршување на 70 години по смртта на авторот го „враќаат“ делото на јавно користење, при што наследниците или оние кои во меѓувреме биле носители на правата веќе немаат можност да го ограничуваат нивното користење. На пример, сега било кој може да ја реиздаде книгата „Големиот Гетсби“, да објави нов превод, или да направи нов филм базиран на неа, без да има потреба да бара дозвола или плаќа било каков надоместок на семејството на писателот.
Манифестацијата Ден на јавниот домен има за цел да овозможи на јавноста да осознае кои сè дела ’и станале целосно достапни во текот на претходната година, со цел да се овозможи забрзан културен развој. Застапниците на движењето за слободна култура сметаат дека ниедно дело не може да се создаде без авторот да „позајми“ елементи од „неговата“ или светската култура, така што престанокот на ограничувањата за слободна употреба од други во иста смисла го сметаат за „враќање“.
Проф. Хуан Карлос де Мартин, координатор на мрежата КОМУНИЈА во рамки на која е основан Денот на јавниот домен смета дека првата прослава во Италија е многу важна бидејќи...
„...јавниот домен е од суштинска важност за нашиот културен и економски живот. За жал луѓето не знаат што е тоа и зашто е важно, затоа и ја организиравме оваа прослава - да им кажеме на луѓето дека тоа се дела што може слободно да се користат. Со цел да го направиме тоа поопипливо, одбравме два автори... и им раскажавме на луѓето за нивниот живот и дело. Со цел да им помогнеме да сфатат дека сега може да ги користат овие прекрасни дела на било кој начин... Планираме вакви прослави да одржуваме секоја година за да ја зголемиме свеста за јавниот домен.“
Во текот на прославата во Торино, Примавера Де Филипи, претставник на Фондацијата Отворено знаење, која има докторирано на тема авторските права во дигиталната средина, го изјави следното:
„Важно е да се промовира јавниот домен, да се информира и сензибилизира населението за богатството на европското културно наследство. Јавниот домен служи како потсетник дека секоја година, нова група дела од културата стануваат достапни за користење и реискористување. Овие дела ја претставуваат основата на нашата заедничка култура и се елементи од кои се произведува нова култура.“
Проф. д-р Вито Волтера (1860-1940) бил италијански математичар и физичар, познат по придонесите за математичката биологија и интегралното сметање, како и како борец против фашизмот. Во 1931 година бил еден од само 12 од вкупно 1250 професори кои одбиле да ја дадат обврзната заклетва на верност на режимот на Мусолини.
Писателот и драматург Френсис Скот Фицџералд (1896-1940) е најпознат по книгата „Големиот Гетсби“ (1925) која се смета за класик на американската литература. Прогласена е за една од стоте најдобри книги на XX век и има големо влијание на популарната култура и преку други медиуми, особено филмот со Роберт Редфорд од 1974 г. Пример за ова влијание е и фактот дека во Радовиш има пицерија наречена „Гетсби“.
Во Македонскиот правен систем јавниот домен не е екплицитно дефиниран како посебна состојба, туку се дефинира индиректно како престанок на важење на авторските права. Како и во повеќето други земји членки на Светска организација за интелектуална сопственост (WIPO), тој престанок автоматски стапува на сила 70 години по смртта на авторот.
За жал, обемот на дела од модерни автори од Македонија кои починале до пред 70 години е релативно скромен, но со изминување на времето растат и можностите. На пример во 2013 година ќе биде овозможена јавна употреба на делата на Кочо Рацин, основоположникот на современата поезија на македонски јазик.
Како дел од напорите за ширење на слободната култура, Фондацијата Метаморфозис настојува во правниот систем на РМ да се дефинира јавниот домен како поим и да се развијат мехамизми за што поголема легална достапност на содржините. Една опција е влегување во јавен домен на сите содржини направени со јавни пари, како што се производите на државните служби и резултати од научни истражувања, како и културни проекти субвенционирани од државата. Овие настојувања се во согласност со активностите на мрежата КОМУНИЈА, меѓу чии основачи се вбројува и Метаморфозис, која работи на оваа тематика на европско ниво.
Метаморфозис е исто така застапник на движењето Криејтив комонс, кое нуди правни алатки – лиценци, прилагодени на националниот правен систем. Со овие „договори за неекслузивно пренесување на авторските права“ индивидуалните автори предаваат дел од своите материјални права на јавноста, под определени услови. Меѓу условите е обврзно наведување на изворот, што овозможува дополнителна промоција, особено на интернет. Еден од корисниците на овие лиценци е најголемата светска енциклопедија – Википедија.
Нема веќе бесплатни мамографски прегледи на дојки, иако ракот на дојката е првата причина за смртност кај женската популација во земјата. Од оваа злокобна болест годишно се разболуваат најмалку по 900 жени, а умираат околу 400 кои не ја откриле болеста навреме. Ракот на дојката се открива со рендгенско снимање на дојки (мамографија) кај постарите од 40 години, а токму овој и ехо-прегледот беа бесплатни за пациентките на оваа возраст во изминатите три години.
Но, од 1 јануари годинава, Министерството за здравство ја прекина практиката да обезбедува бесплатни прегледи, со која во изминатите шест години десетпати се зголеми бројот на прегледани – од 3.500 во 2004 година на 35.000 жени што во 2009 се снимале преку превентивната програма. Од Министерството повторно ветуваат бесплатни мамографски прегледи, но дури од 1 јуни.
Веднаш по Нова година, на 3 јануари, и на скопската Клиника за радиологија почнале да ги наплаќаат снимањата на дојките.
- Непријатно се изненадив кога на шалтер ми побараа да платам 350 денари за снимањето на дојките. Не дека немав пари да го платам, но знам дека на сите ѕвона разгласија дека овие прегледи се бесплатни. Таман јас стасав на ред, на шалтерот кусо ми ја објаснија причината со зборовите: „Кампањата заврши!“. Зарем државата кампањски, а не системски се бори со ракот? И како може други кампањи и проекти непречено да продолжат, а на ова да се штеди – реагира 43-годишна скопјанка.
Основно за борбата со било кој вид рак, особено рак на дојка, е раното откривање.
Ако нешто треба да направи Владата, тоа е системски да субвенционира ваков тип прегледи за сите жители на земјава. Неброени пари ќе се заштедат со тоа што тие луѓе ќе останат здрави и продуктивни.
Денес преку Пинг.мк видов напис за вршење самопреглед на дојките. Го препорачувам на сите жени.
Преку Пинг дознав за написот на Зорив за растењето на цените на храна на светско ниво. Тој за сега не ме убеди дека дигањето на цените во Македонија е резултат на рипнувањето на цените на светско ниво.
Имено податоците што ги цитира Зорив се последица, а не причина на дигањето на цените во разни земји – меѓу кои и Македонија. И самиот кажува дека на светско ниво се намалила цена на млечни производи – како е кај нас?
Она што е клучно е
дали Македонија (како аграрна земја) увезува храна која може поефтино да се одгледува тука,
каква е политиката на Владата за земјоделие по тоа прашање?
На пр. ако пченката (од Аргентина) или житото (од Русија) е фактор, зошто се даваат субвенции за тутун, а не за овие култури?
Кои други услови треба да се исполнат за да се исполни приоритетот: поефтина и квалитетна исхрана?
Списанието на Кроација ерлајнз (што го делат во нивните авиони бесплатно) има статија за Скопје. Некои од податоците за историјата на градот во неа се прилично зачудувачки.
Статијата за Скопје, како една од дестинациите што ги покрива хрватскиот државен авиопревозник, може да се најде во есенскиот број за 2010 г. на стр. 106-116. Најголем дел од неа е посветен на Мајка Тереза и последиците од земјотресот од 1963 г. Фотките не изгледаат премногу тазе, иако во текстот се споменуваат понови градби.
Остатокот е посветен на историјата на градот, ама добив впечаток дека авторката како да ја избрифирал некој трчила... преголем ентузијаст, што имал желба да ја истакне важноста на Скопје низ вековите, а со малку интерес за вистината. На пример...
...До 1453 година бил престолнина на турските султани...
...Низ таа немирна крстосница на трговски патишта, култури и религии, минувал и Наполеон на патот за Средниот Исток...
Наполеон навистина во 1798 г. водел поход кон Средниот Исток, ама патот го водел по море до Египет, по копно до Сирија и потоа назад до Египет со враќање по море кон Франција. Историјата би била прилично поинаква ако во било која насока поминал низ Скопје, оти тоа би повлекло уништување на Османлиското царство.
Сепак, најголема забелешка имам на следното тврдење од написот:
„Од минарето над Чаршијата и денес се слушаат повици на молитва, живо потсетувајќи на мултикултурното минато“.
Како сегашноста да не ни е мултикултурна, или да нема џамии со минариња кои функционираат и на други места низ градот.
PS Илустрацијата во постот е направена врз основа на две дела што се во јавен домен (со истечени авторски права) и иако не сум обврзан да го наведам тоа, мислам дека е добро да кажам дека се работи за сликата на Жан-Антоан Грос „Наполеон Бонапарта, првиот конзул, врши смотра на трупите по битката кај Маренго“, настан кој се случил во 1800 година па сметав дека таа претстава би била блиска на времето кога војсководецот наводно поминал низ Скопје. Позадината е направена врз основа на стара фотографија.
„Со Шиљо и клави[р]чето“ е снимен во времето на Големата депресија и во него јунаците на Дизни се претставници на работничката класа кои го изгубиле домот оти немаат пари за кирија, па се обидуваат да го спасат мебелот од властите кои сакаат да им го стават на аукција.
„Со музичарите“ го предизвика најчудното барање за подарок што сум го чул: „Тато, купи ми бура! Голема, да си иг[р]ам со неа.“
Во чест на промоцијата на книгата Античка сегашност од Анастас Вангели закажана за вечерва од 21 час во ГЕМ клубот, пренесувам цитат од оригинален антички извор за тоа како еден политичар го користел митот за Александар за сопствено воздигнување пред народот.
Овој пост е достапен и на: 
